Tek kaynaktan doğrudan temin, 4734 sayılı Kanunun 22/a, 22/b veya 22/c bendindeki koşullara dayanarak ihtiyacın belirli bir gerçek veya tüzel kişiden karşılanmasıdır. Piyasada tek sağlayıcı bulunması, özel hakkın tek kişide olması ve mevcut alımla zorunlu uyum ihtiyacı farklı dayanaklardır; seçilen bendin koşulları belgelerle açıklanmalıdır.
Tek kaynak, limitin altında kalmak değildir. Parasal limite dayalı alımlar için 22/d doğrudan temin limitleri rehberine bakın. Tek teklif gelmesi veya daha önce aynı firmayla çalışılmış olması tek kaynak gerekçesini kendiliğinden oluşturmaz. Yöntemin genel çerçevesi için doğrudan temin nedir? rehberini inceleyin.
22/a, 22/b ve 22/c arasındaki farklar
Bent seçimine firma adından değil ihtiyacın karşılanma koşullarından başlayın. Aşağıdaki tablo ilk ayrımı yapmanıza yardımcı olur; nihai gerekçe, dosyadaki araştırma ve kanıtlarla kurulmalıdır. Dayanak: 4734 sayılı Kanun m. 22/a–c ve Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ m. 11–13.
| Bent | Ne zaman değerlendirilir? | Ana kanıt | Sık hata |
|---|---|---|---|
| 22/a | İhtiyacı yalnız gerçek veya tüzel tek kişi karşılayabiliyorsa | İhtiyacın teknik tanımı, alternatif ürün ve sağlayıcı araştırması, tek kaynak tespiti | Tek teklif gelmesini tek sağlayıcı bulunmasıyla aynı saymak |
| 22/b | İhtiyaçla ilgili özel hak yalnız tek kişideyse | Hakkın sahibi, kapsamı ve geçerliliği; başka yoldan temin imkânının araştırılması | Patent veya bayilik yazısını başka inceleme yapmadan yeterli görmek |
| 22/c | Mevcut alımla zorunlu uyum ve standardizasyon için ilk sağlayıcıdan tamamlayıcı mal/hizmet gerekiyorsa | Asıl sözleşme, teknik uyum tespiti, tamamlayıcılık ve süre incelemesi | Sürekli yenileme yetkisi gibi kullanmak; toplam üç yıllık sınırı atlamak |
Tek kaynak formu indir: KİK104 resmî Word tutanağı
KİK104 – Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Tutanak, KİK'in güncel e-form listesinde mal ve hizmet alımları için yer alır. Aşağıdaki Word dosyası KİK'ten indirilmiş ve içeriği değiştirilmeden sunulmuştur. Dosyanın kaynağı KİK resmî indirme bağlantısıdır.
Kaynak ve form kontrolü: 21 Ekim 2026. Kontrolde 4734 sayılı Kanun m. 22, KİK'in yayımladığı değişiklikler işlenmiş Doğrudan Temin Tebliği ve KİK e-form listesi incelendi. Eski eğitim ve belge arşivlerinde KİK022.0/M ile KİK021.0/H numaralarını görebilirsiniz; bunları güncel KİK104 ile aynı dosya adı altında karıştırmayın. İşlem tarihinde KİK mevzuat ve e-form listesini yeniden kontrol edin.
Formda idare, alım yapan birim, alım yapılacak kişi, ihtiyaç tanımı, seçilen bent, tek kaynaktan alım sebepleri, yaklaşık bedel ve fiyat araştırması alanları bulunur. Gerekçeyi destekleyen belgeleri ekleyin. Bu indirme mal ve hizmetler içindir; yapım işine ait bir standart form olarak sunulmamaktadır.
22/a doğrudan temin nedir? Tek sağlayıcı nasıl tespit edilir?
22/a, ihtiyacın yalnız bir gerçek veya tüzel kişiden karşılanabileceğinin tespit edildiği durumla ilgilidir. Araştırma, yalnız istenen markanın satıcısını bulmakla sınırlı kalmamalıdır. Aynı işlevi uygun verimlilikle sağlayabilecek ürün, model ve çözümleri de değerlendirin. Bu inceleme için teknik şartname hazırlama rehberindeki işlev ve ölçülebilir özellik yaklaşımını kullanın.
Örnek inceleme: Bir cihaz için belirli parçanın zorunlu olduğu ileri sürülüyorsa teknik gerekliliği, alternatif parçaların kullanılabilirliğini ve parçayı sağlayabilen firmaları araştırın. Üretici tek olsa bile birden fazla satıcı bulunabilir. Yalnız ilinizde tek satıcı olması veya iki firmanın teklif vermemesi yeterli tespit değildir.
Dosyada araştırmanın kapsamı, başvurulan kaynaklar, alınan cevaplar ve uygun alternatif bulunamamasının somut nedenleri yer almalıdır. Doğrudan Temin Tebliği m. 11, bu tespitlerin alım öncesinde yapılmasını ve dayanakların onay belgesine eklenmesini düzenler.
22/b doğrudan temin: özel hak ve tek yetkili satıcı belgesi
22/b'de ihtiyaçla ilgili bilimsel, teknik, fikrî, sanatsal veya benzeri özel hakkın tek kişide bulunması araştırılır. Hakkın varlığı kadar satın alınacak mal veya hizmeti kapsayıp kapsamadığı da önemlidir. Patent, telif veya lisans belgesindeki kişi, süre ve kapsam bilgilerini kontrol edin.
Örnek inceleme: Bir yazılımın lisans yenilemesinde hak sahibini ve geçerli satış/yetkilendirme zincirini belirleyin. Aynı lisansı birden fazla yetkili satıcı sunabiliyorsa yalnız yazılımın telif hakkıyla korunması, seçilen firmadan tek kaynak alımını tek başına açıklamaz. Yenileme işleminin adı otomatik olarak 22/b sonucunu doğurmaz.
Tek yetkili satıcı yazısında ürünü veya hizmeti, yetkinin kapsamını, bölgesini, geçerliliğini ve düzenleyenin yetkisini inceleyin. Firma beyanını bağımsız kayıt ve araştırmayla destekleyin. Doğrudan Temin Tebliği m. 12, 22/b alımlarında da m. 11/1'deki tespitlerin yapılmasını ister.
22/c doğrudan temin: tamamlayıcı alım ve üç yıllık süre
22/c, mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetle uyum ve standardizasyon için zorunlu tamamlayıcı mal ve hizmetin ilk alım yapılan kişiden teminine ilişkindir. Asıl sözleşmeyle bağlantı, teknik zorunluluk ve tamamlayıcı ihtiyaç birlikte değerlendirilir. Doğrudan Temin Tebliği m. 13, teknik birimin uyum tespitini ve önceden öngörülmemiş olmakla birlikte asıl ihtiyacın gereği olarak ortaya çıkan tamamlayıcılığı açıklar.
Örnek inceleme: Mevcut sisteme eklenecek modül için asıl sözleşmeyi, sistem mimarisini ve diğer sağlayıcıların çözümünün neden uygun olmadığını belgeleyin. Önceden planlanan bağımsız yeni sistemi eski alımın devamı gibi göstermek yeterli değildir. “Mevcut firma daha kolay yapar” açıklamasını teknik zorunluluğun yerine koymayın.
Alım asıl sözleşmeye dayanmalı; bu kapsamda düzenlenecek sözleşmelerin toplam süresi üç yılı geçmemelidir. Her yeni sözleşmede kendiliğinden yeni üç yıl başladığını varsaymayın. 22/c'de yazılı sözleşme zorunludur. Bent mal ve hizmetleri kapsar; yapım işi için 22/c uygulanmaz. Ayrıntılar için doğrudan teminde sözleşme rehberine bakın.
Tek kaynak gerekçe raporu nasıl hazırlanır? Word şablonu
Aşağıdaki yardımcı gerekçe şablonu, araştırma ve kanıtları düzenlemek içindir; resmî KİK104 tutanağının yerine geçmez. Bütün dosyalara kopyalanabilecek hazır bir uygunluk kararı içermez. Her alanı kendi alımınızın somut bilgileriyle doldurun; belge ve ek numaralarını gösterin.
Örnek yazım yaklaşımı: “İhtiyaç [işlev ve teknik kapsam] olarak tanımlandı. [Tarih ve kaynaklar] üzerinden araştırılan [alternatifler], [kanıtlanabilir teknik veya hukuki nedenler] nedeniyle ihtiyacı karşılamadı. Seçilen [bent] için dayanaklar [ek numaraları] ile gösterildi.” Köşeli alanlar doldurulmadan ve değerlendirme yapılmadan bu metin gerekçe oluşturmaz.
| Alan | Ne yazılır? |
|---|---|
| İhtiyaç | İşlev, miktar, teknik kapsam ve kullanım amacı |
| Alternatif araştırması | İncelenen çözüm ve sağlayıcılar; tarihler, cevaplar ve kanıtlar |
| Bent ve gerekçe | 22/a, 22/b veya 22/c koşulunu sağlayan somut tespit |
| Destekleyici ekler | Hak/üretici kayıtları, yazışmalar, teknik rapor; gerekiyorsa asıl sözleşme |
| Fiyat ve sözleşme | Yaklaşık bedelin dayanağı, fiyat araştırması, süre ve sözleşme kontrolü |
Tek kaynaktan alımda fiyat araştırması ve üç teklif
Tek kaynak tespiti, teklif edilen fiyatın uygunluğunu kendiliğinden kanıtlamaz. Doğrudan Temin Tebliği m. 4/2–3 uyarınca görevlendirilen kişiler fiyat araştırmasını yapar; dayanaklar onay belgesine eklenir. Fiyatın hangi verilerle makul bulunduğunu açıklayın.
KİK104'te önceki satışlar, ilgili kaynaktan alınan proforma, oda veya diğer üretici/satıcı fiyatları ve açıklanacak diğer yöntemler için alanlar vardır. Kullanılan verinin tarihi, para birimi, vergi, miktar ve teslim kapsamını eşitleyin. Gerçekte bulunmayan alternatif firmalar için teklif üretmeyin. Üç teklif zorunlu mu? ve piyasa fiyat araştırması rehberleri bu ayrımı tamamlar.
Yaklaşık maliyet cetveli hesap ve kalem düzeni için yardımcı olabilir. Ancak tek firmanın tutarını cetvele yazmak bağımsız fiyat araştırması yapıldığı anlamına gelmez. Kaynak sınırlıysa sınırı ve kullanılan yöntemi açıkça kaydedin.
22/a ile 22/d farkı ve tek kaynaktan alım limiti
22/d'nin parasal limit kapsamındaki alımıyla 22/a–b–c'nin özel koşulları farklıdır. 22/a, 22/b ve 22/c için 22/d'nin yıllık parasal limitleri uygulanmaz; bu durum ödenek, gerekçe ve fiyat araştırması kontrollerini kaldırmaz.
22/d limiti aşılmış olması tek kaynak gerekçesi değildir. Özel bent koşulları gerçekten oluşmuyorsa yalnız limit sorununu aşmak için 22/a–b–c seçmeyin. Güncel tutarlar için doğrudan temin limitlerini, bölme riski için alımların bölünmesi yasağını inceleyin.
Gerekli belgeler ve tek kaynak dosyası kontrol listesi
Doğrudan temin süreci içinde önce ihtiyaç ve dayanak belirlenir; onay belgesi, görevlendirme, tek kaynak gerekçesi ve fiyat araştırması birbiriyle ilişkilendirilir. Belgelerin işlem sırası ve tarihleri gerçek süreci göstermelidir.
Gerektiğinde teklif mektubu veya proforma fatura fiyatın dayanakları arasında yer alır. Sözleşme ve vergi etkisini damga vergisi rehberinden, elektronik işlem adımlarını EKAP doğrudan temin rehberinden takip edin.
Teslimin uygunluğu muayene ve kabul ile belgelenir; ödeme emri ekleri ve işlem dosyası tamamlanır. MDT 360 bu bilgileri aynı dosyada düzenlemeye yardımcı olur; bendin uygunluğunu ve kanıtları değerlendirme sorumluluğu idarededir.
- İhtiyaç tarafsız ve teknik olarak tanımlandı mı?
- Alternatif çözüm ve sağlayıcılar araştırıldı mı?
- Seçilen bent için gerekçe ve kanıtlar birbirini destekliyor mu?
- KİK104'ün güncel sürümü ve gerekli ekleri hazır mı?
- Yaklaşık bedel ile fiyat araştırmasının dayanakları kayıtlı mı?
- 22/c'de asıl sözleşme, tamamlayıcılık ve toplam süre kontrol edildi mi?
- Sözleşme, teslim, kabul ve ödeme belgeleri aynı dosyayla ilişkilendirildi mi?
Sık sorulan sorular
Tek kaynaktan doğrudan temin nedir?+
4734 sayılı Kanunun 22/a, 22/b veya 22/c bendindeki özel koşulların oluşması halinde ihtiyacın belirli bir gerçek veya tüzel kişiden karşılanmasıdır. Seçilen bendin koşulları alım öncesinde araştırılarak belgelenir.
22/a ile 22/b arasındaki fark nedir?+
22/a ihtiyacı yalnız tek kişinin karşılayabilmesine; 22/b ise ihtiyaçla ilgili özel hakkın tek kişide olmasına dayanır. Her iki durumda da ihtiyacın ve alternatiflerin araştırılması gerekir.
Tek kaynak formu nereden indirilir?+
KİK'in güncel e-form listesinde KİK104 Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Tutanak bulunur. Bu sayfada KİK'ten indirilen, içeriği değiştirilmemiş Word dosyası ve resmî kaynak bağlantısı sunulmaktadır.
KİK022.0/M ve KİK021.0/H ile KİK104 aynı mı?+
KİK022.0/M ve KİK021.0/H eski kaynaklarda mal ve hizmet için ayrı görülen form numaralarıdır. 21 Ekim 2026 tarihli kontrolde KİK'in güncel e-form listesinde mal ve hizmetler için KİK104 yer almaktadır. İşlem tarihinde geçerli resmî liste kontrol edilmelidir.
Tek yetkili satıcı belgesi tek başına yeterli mi?+
Tek başına her durumda yeterli değildir. Yetkinin kapsamı ve geçerliliği, düzenleyenin yetkisi, alternatifler ve seçilen bent koşulları birlikte incelenir.
Tek kaynaktan alımda üç teklif zorunlu mu?+
Bütün doğrudan teminler için geçerli genel bir üç teklif şartı yoktur. Tek kaynak koşulu ayrıca kanıtlanır ve fiyat araştırması belgelenir. Kurumun veya finansman kaynağının uygulanacak özel kuralları da kontrol edilir.
22/a, 22/b ve 22/c doğrudan temin limiti var mı?+
Bu bentlere 22/d'nin yıllık parasal limitleri uygulanmaz. Ancak bent koşulları, ödenek, fiyat araştırması ve diğer yükümlülükler devam eder. Limit aşımı tek kaynak gerekçesi oluşturmaz.
22/c sözleşmesi kaç yıl olabilir?+
Asıl sözleşmeye dayalı olarak bu kapsamda düzenlenecek sözleşmelerin toplam süresi üç yılı geçemez. Her yeni sözleşmeyle kendiliğinden yeni üç yıl başladığı varsayılmamalıdır.
Yazılım lisans yenileme doğrudan 22/b sayılır mı?+
Hayır. İşlemin adı tek başına yeterli değildir. Özel hakkın sahibi, satış ve yetkilendirme zinciri, alternatif temin imkânı ve ihtiyacın kapsamı incelenir.
Gerekçe raporu resmî tek kaynak formunun yerine geçer mi?+
Bu sayfadaki yardımcı gerekçe şablonu resmî KİK104'ün yerine geçmez. Araştırma, kanıt ve eklerin düzenlenmesine yardımcı olur; alıma özgü somut bilgilerle hazırlanır.
22/c kapsamında yapım işi alınabilir mi?+
22/c bendi mal ve hizmetleri kapsar; yapım işi bu bent kapsamında temin edilmez. Alımın gerçek niteliği ve uygun hukuki dayanak ayrıca belirlenmelidir.
Resmî kaynaklar ve güncellik
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşlem tarihinde yürürlükte olan mevzuat ve kurumunuzun yetkili birimlerinin değerlendirmesi esas alınmalıdır.
Bilgilerinizi düzenli dosyalara ve belgelere dönüştürün.
MDT 360 ile kalem, teklif, yaklaşık maliyet, komisyon ve belge süreçlerini tek çalışma alanında yönetin.