Doğrudan teminde yasaklılık teyidi zorunlu mu sorusunun cevabı, uygulanan 22’nci madde bendine göre değişir. Genel yaklaşımda doğrudan temin bir ihale usulü olmadığı için ihale süreçlerindeki teyit işlemi bütün bentlerde aynı biçimde aranmaz. Buna karşılık Kamu İhale Genel Tebliği açıklamaları uyarınca doğrudan temin limitleri içinde 22/d kapsamında yapılan alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin Kamu İhale Kurumunun internet sayfasındaki yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığı kontrol edilir; listede olduğu belirlenen kişiden alım yapılmaz.
Bu ayrım uygulamada iki hataya yol açabilir: bütün doğrudan teminlerde aynı teyit belgesini zorunlu saymak veya 22/d dosyasında hiçbir kontrol yapmamak. Sağlıklı yöntem önce doğru mevzuat bendini belirlemek, sonra alım yapılacak kişinin kimlik bilgileriyle güncel kaynaktan sorgulama yapmak ve sonucu firma seçimi ile uyumlu biçimde dosyada saklamaktır. Bu rehber kontrolün zamanını, kapsamını ve sık karşılaşılan kişi-firma eşleştirme sorunlarını açıklar.
Yasaklılık teyidi ile liste kontrolünün farkı
İhale mevzuatındaki teyit, belirli aşamada aday veya isteklinin yasaklı olup olmadığının doğrulanmasını ifade eder; EKAP doğrudan temin işlemleri kapsamında yapılacak kontroller ise güncel resmî kurallara göre yürütülür. Doğrudan temin, Kanunda sayılan ihale usullerinden biri olmadığı için bu mekanizma bütün alımlarda aynı şekilde işlemez. Ancak Kamu İhale Genel Tebliği 22/d parasal limit alımlarında yasaklılar listesinin kontrol edilmesine ilişkin özel açıklama içerir.
Dosyada kullanılan belgenin adı kadar yapılan işlemin içeriği önemlidir. Kontrolün hangi kişi için, hangi tarihte ve hangi kaynak üzerinden yapıldığı anlaşılmalıdır. Eski bir sorgu sonucu yeni alım için kullanılmamalıdır. Firma seçilmeden önce araştırma yapılabilir; nihai kontrol ise ödeme yapılacak gerçek veya tüzel kişi kesinleştiğinde güncellenmelidir.
22/d kapsamında temel kural
22/d bendindeki parasal limit dahilinde yapılacak alımda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin KİK internet sayfasındaki yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Listede yer aldığı anlaşılan kişiden alım yapılmaması gerekir. Bu kural, yalnız fiyat teklifinde bulunan bütün firmaların otomatik olarak ihale yeterlik incelemesine tabi tutulduğu anlamına gelmez; seçilecek kişi üzerinde doğru kontrol yapılır.
Parasal limitin altında olmak kontrolü kaldırmaz. Aksine 22/d dayanağının doğru yazılması, yaklaşık maliyetin güncel limitle karşılaştırılması ve seçilen firmanın kontrol edilmesi aynı dosyanın bağlantılı adımlarıdır. Alım başka bir bentteyse o bende ilişkin güncel açıklama ve özel mevzuat ayrıca incelenmelidir.
Gerçek ve tüzel kişi bilgilerini doğru eşleştirme
Teklifte kullanılan ticari ad ile hukuki kişi her zaman aynı biçimde görünmeyebilir. Şahıs işletmesinde gerçek kişinin adı ve kimlik bilgisi; sermaye şirketinde tüzel kişinin tam unvanı ve vergi numarası esas alınır. Şube, marka veya mağaza adı üzerinden yapılan yüzeysel arama yanlış negatif sonuç verebilir. Fatura düzenleyecek kişi ile sorgulanan kişi aynı olmalıdır.
Ortak, temsilci veya yetkilinin yasaklılık durumunun şirkete etkisi ayrı hukuki değerlendirme gerektirebilir. Sistem sonucunu yorumlarken kaydın kapsamı, başlangıç ve bitiş tarihleri ve yasaklanan kişi bilgileri incelenir. Benzer unvanlı firmalar karıştırılmamalı; vergi veya kimlik numarası gibi ayırt edici alanlar kullanılmalıdır.
Kontrol ne zaman yapılmalı?
Piyasa araştırması sırasında firmaların temel bilgileri doğrulanır. Uygun teklif belirlendiğinde, sipariş veya sözleşmeden önce seçilen kişi için güncel yasaklılık kontrolü yapılması en güvenli sıradır. İşlem ile sorgu arasında uzun süre geçerse veya yüklenici değişirse kontrol yenilenir. Sorgu tarihinin teklif değerlendirme ve sipariş tarihleriyle uyumlu olması gerekir.
Acil ihtiyaç gerekçesi kontrolün atlanmasını haklı kılmaz. Elektronik sisteme geçici erişim sorunu yaşanırsa işlem zamanı, hata ve daha sonra yapılan doğrulama kayıt altına alınır; yetkili birimin kararı izlenir. Ekran görüntüsünün sonradan oluşturulması yerine sorgu çıktısı işlem anında kurumsal dosyaya alınmalıdır.
EKAP ve resmî kaynak üzerinden sorgulama
Yasaklılık bilgisi için Kamu İhale Kurumunun güncel sorgulama hizmeti ve EKAP araçları kullanılmalıdır. Arama motoru sonucu, haber veya özel veri tabanı resmî doğrulamanın yerine geçmez. Sistemde istenen kimlik veya vergi bilgileri dikkatle girilir; tarih aralığı ve kayıt kapsamı okunur. Kullanıcı yetkileri kişiye özel tutulur.
Sistem ekranları zamanla değişebileceği için sabit düğme tarifleri yerine güncel EKAP Yardım Portalı takip edilir. Çıktıda sorgulanan kişi, tarih, sonuç ve mümkünse doğrulama bilgisi görünmelidir. Kişisel veriler yalnız yetkili personelce işlenir ve dosyanın erişim yetkileri kurum politikasına göre sınırlandırılır.
Yasaklı kayıt bulunursa izlenecek yol
22/d kontrolünde seçilen kişinin geçerli yasaklı kaydı bulunduğu anlaşılırsa bu kişiden alım yapılmaz. Sonuç yanlış kimlik eşleşmesinden kaynaklanıyorsa hukuki kişi ve ayırt edici bilgiler yeniden kontrol edilir. Tereddüt, sözlü açıklamayla kapatılmaz; resmî kayıt ve gerektiğinde yetkili birim görüşü esas alınır.
Bir sonraki uygun teklif değerlendirilecekse onun teknik ve mali uygunluğu ayrıca incelenir ve yasaklılık kontrolü yapılır. İlk firmanın çıkarılması, diğer firmanın otomatik olarak seçilmesi anlamına gelmez. Piyasa araştırma tutanağında seçim gerekçesi, fiyat ve kontrol sonucu birbiriyle uyumlu biçimde gösterilir.
Yasaklama kararı verilmesiyle karıştırmayın
Bir kişinin mevcut yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığını kontrol etmek ile doğrudan temin işlemindeki davranışı nedeniyle yeni yasaklama kararı verilmesi farklı konulardır. Doğrudan temin ihale usulü olmadığından 4734 ve 4735 sayılı kanunlardaki yasaklama yaptırımlarının uygulanması konusunda ihale süreçlerinden farklı kurallar bulunur. Ceza veya diğer mevzuattan doğabilecek sorumluluklar ise ayrıca değerlendirilir.
Bu nedenle rehberdeki liste kontrolü, firmaya ceza verme veya yasaklama kararı oluşturma süreci olarak okunmamalıdır. Sahte belge, dolandırıcılık veya başka hukuka aykırı davranış şüphesinde kurumun hukuk birimi ve yetkili merciler devreye girer. Satın alma görevlisi sistem kaydını tek başına yaptırım kararına dönüştürmemelidir.
Dosyalama ve son kontrol
Sorgu sonucu, doğrudan temin onay belgesi, teklif, piyasa araştırma tutanağı, sipariş veya sözleşme ve faturadaki firma bilgileriyle karşılaştırılır. Tam unvan, vergi numarası ve tarih uyumu kontrol edilir. Çıktı dosya numarasıyla ilişkilendirilir ve yetkisiz değişikliğe karşı korunur. Kişisel veri içeren çıktılar herkese açık klasörde tutulmamalıdır.
Son kontrolde doğru bent, güncel limit, seçilen kişi, sorgu tarihi ve sonuç birlikte incelenir. MDT 360 firma ve dosya kayıtlarının tutarlılığını korumaya yardımcı olabilir; resmî sorguyu yapma ve sonucu değerlendirme yetkili görevlilerin sorumluluğundadır. KİK Tebliği ve Genel Tebliğ açıklamaları işlem tarihinde yeniden doğrulanmalıdır.
- Önce uygulanan 22’nci madde bendini doğrulayın
- Seçilen gerçek veya tüzel kişiyi doğru kimlik bilgisiyle eşleştirin
- 22/d alımında güncel yasaklılar listesini kontrol edin
- Sorguyu sipariş veya sözleşmeden önce tamamlayın
- Sonucu firma seçimi ve faturayla eşleştirin
- Kişisel veri içeren çıktıyı yetkili dosyada saklayın
Sık sorulan sorular
Doğrudan teminde yasaklılık teyidi zorunlu mu?
Genel teyit kuralı bütün bentlere aynı biçimde uygulanmaz. Ancak 22/d parasal limit dahilindeki alımlarda, alım yapılacak kişinin KİK yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığı kontrol edilir.
Yasaklı firmadan 22/d kapsamında alım yapılabilir mi?
Kamu İhale Genel Tebliği açıklamasına göre listede yasaklı olduğu belirlenen gerçek veya tüzel kişiden 22/d kapsamında alım yapılmamalıdır.
Teklif veren bütün firmalar sorgulanır mı?
Temel kontrol alım yapılacak kişi üzerinde gerçekleştirilir. Kurumun iç düzeni veya özel durumlar daha geniş kontrol öngörebilir.
Yasaklılık sorgusu ne zaman yapılır?
Uygun teklif ve alım yapılacak kişi belirlendikten sonra, sipariş veya sözleşmeden önce güncel olarak yapılması sağlıklı bir işlem sırasıdır.
Resmî kaynaklar ve güncellik
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşlem tarihinde yürürlükte olan mevzuat ve kurumunuzun yetkili birimlerinin değerlendirmesi esas alınmalıdır.
Bilgilerinizi düzenli dosyalara ve belgelere dönüştürün.
MDT 360 ile kalem, teklif, yaklaşık maliyet, komisyon ve belge süreçlerini tek çalışma alanında yönetin.