Doğrudan temin ile yapım işi yapılır mı sorusunun kısa cevabı, 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesindeki uygun koşullar sağlandığında yapım ihtiyacının da bu yöntemle karşılanabileceğidir. Ancak küçük tutarlı bir bakım veya onarımın yapım işi niteliği taşıması; yaklaşık maliyet, teknik tanım, saha güvenliği, yüklenici sorumluluğu, kabul ve ödeme kontrollerini ortadan kaldırmaz.
Boyama, çatı onarımı, tesisat yenilemesi, çevre düzenlemesi veya küçük imalatlar günlük dilde hizmet gibi adlandırılabilir. Alım türü işin adına göre değil, ortaya çıkan sonuca ve teknik niteliğine göre belirlenmelidir. Yanlış sınıflandırma; limit, belge, SGK, KDV, hakediş ve kabul işlemlerinin de yanlış kurulmasına yol açabilir.
Yapım işi hangi ihtiyaçları kapsar?
Yapım işi; bina, altyapı, tesisat, onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi ve benzeri fiziksel imalatları kapsayabilir. İşçilikle birlikte kalıcı bir sonuç ortaya çıkıyorsa veya mevcut yapının teknik özellikleri değişiyorsa yapım işi değerlendirmesi gerekir. Yalnız malzeme satın alımı ile malzemenin monte edilerek bütün bir imalat oluşturulması aynı işlem değildir.
İhtiyacın mal, hizmet veya yapım olarak doğru tanımlanması yaklaşık maliyet yöntemini, teknik dokümanları, teklif karşılaştırmasını ve kabul biçimini etkiler. Tereddüt halinde teknik personel ve satın alma birimi birlikte değerlendirme yapmalı; seçilen alım türünün gerekçesi onay belgesinde açıkça gösterilmelidir.
22/d limiti ve ihtiyacın bölünmemesi
22/d kapsamında yapım işi planlanıyorsa yaklaşık maliyet, ilgili dönem ve idare grubu için geçerli parasal sınırla karşılaştırılır. Doğrudan temin limitleri her yıl değiştiği için eski dosyadaki rakam kullanılmamalıdır. İşin tamamı dikkate alınmalı; aynı yapı veya proje bütününün imalatları limite sığdırılmak amacıyla ayrı siparişlere bölünmemelidir.
Bakım ihtiyaçlarının farklı zamanlarda ortaya çıkması her durumda bölünme anlamına gelmez. Ancak yıl başında öngörülebilen, aynı teknik amaca hizmet eden ve birlikte yaptırılması ekonomik olan işler parçalandığında denetim riski oluşur. İhtiyaç planı, keşif ve yaklaşık maliyet işin doğal bütünlüğünü gösterecek biçimde hazırlanmalıdır.
Keşif, mahal listesi ve teknik şartname
Yapım işinde yalnız tamir yapılacaktır şeklindeki bir tanım sağlıklı fiyat üretmez. Doğrudan teminde teknik şartname; imalatın yerini, ölçüsünü, miktarını, malzeme standardını, uygulama yöntemini ve teslim koşulunu göstermelidir. Keşif özeti, mahal listesi, çizim, fotoğraf veya metraj işin niteliğine göre şartnameyle birlikte kullanılabilir.
Bütün firmalara aynı teknik doküman verilmelidir. Bir firmanın sahada öğrendiği ölçü veya koşul diğerlerinden saklanırsa teklifler karşılaştırılabilir olmaz. Saha görme düzenlenecekse tarih ve katılım yöntemi önceden bildirilir. Marka yerine performans ve teknik özellik yazılması rekabeti destekler.
Yaklaşık maliyet ve teklif karşılaştırması
Yapım işinin yaklaşık maliyeti hazırlanırken kamu birim fiyatları, güncel piyasa rayiçleri, geçmiş benzer işler, proforma teklifler ve teknik hesaplar kullanılabilir. Kullanılan fiyatın tarihi, kaynağı ve hangi giderleri içerdiği gösterilmelidir. Nakliye, işçilik, ekipman, iskele ve atık uzaklaştırma maliyetleri işin kapsamına göre hesaba katılır.
Teklifler aynı metraj ve koşullar üzerinden alınır. Bir teklif KDV hariç, diğeri dahil; biri malzeme dahil, diğeri yalnız işçilik içeriyorsa rakamlar doğrudan kıyaslanamaz. Düşük görünen fiyatın teknik kapsamı karşılayıp karşılamadığı incelenmeli, seçim gerekçesi piyasa fiyat araştırması tutanağında açıklanmalıdır.
Yapım işinde sözleşme ve süre
Yapım işi çoğunlukla belirli bir uygulama süresi, saha teslimi ve teknik sorumluluk gerektirir. Bu nedenle doğrudan teminde sözleşme, tarafların yükümlülüklerini görünür kılmak açısından güçlü bir araçtır. İşe başlama ve bitiş tarihi, bedel, ödeme, gecikme, iş güvenliği, malzeme sorumluluğu, kabul ve garanti koşulları açıkça yazılır.
Sözleşmenin bulunması sonradan sınırsız kapsam değişikliği yapılabileceği anlamına gelmez. İlave imalat veya süre uzatımı gündeme geldiğinde ilk kapsam, parasal limit, ödenek ve fiyat yeniden kontrol edilir. Teknik ekler sözleşmenin ayrılmaz parçası olarak belirtilir ve taraflara aynı sürüm imzalatılır.
SGK, iş sağlığı ve saha sorumluluğu
Yapım işinde çalışacak kişilerin sosyal güvenlik ve iş sağlığı güvenliği yükümlülükleri işin niteliğine göre değerlendirilmelidir. Doğrudan temin kullanılması, yüklenicinin çalışanlarına ve sahaya ilişkin kanuni sorumluluklarını kaldırmaz. İşyeri tescili, asgari işçilik, ilişiksizlik veya borç sorgusu gerekip gerekmediği somut iş ve güncel SGK düzenlemeleri üzerinden teyit edilmelidir.
Saha tesliminde mevcut tesisler, çalışma alanı, enerji kesintisi, yangın ve kullanıcı güvenliği gibi riskler kayda alınır. Kişisel koruyucu donanım, çalışma izinleri ve sorumlu personel şartları işin riskine uygun kurulmalıdır. Çok küçük bedelli olması tehlikeli bir çalışmayı düşük riskli hale getirmez.
Hakediş, muayene ve kabul
Ödeme tek seferde yapılacaksa tamamlanan imalatın miktarı ve teknik uygunluğu kontrol edilerek kabul kaydı oluşturulur. Süreli veya kısmi ilerleyen işlerde hakediş kullanılacaksa ölçüm yöntemi, dönem, onay ve kesintiler sözleşmede açıklanır. Yapılmayan imalatın yalnız teklif cetvelinde yer alması ödeme için yeterli değildir.
Doğrudan teminde muayene ve kabul görevlileri teknik yeterliğe sahip olmalı; metraj, malzeme, görünür kusur ve işlev kontrolünü belgelemelidir. Eksik veya ayıplı imalat varsa düzeltme süresi ve sonucu tutanağa yazılır. Kabul tarihi, fatura ve muhasebe kayıtlarıyla tutarlı olmalıdır.
Doğrudan temin yapım işi dosyası
Düzenli dosyada ihtiyaç talebi, doğru alım türü ve 22’nci madde gerekçesi, ödenek, yaklaşık maliyet, onay, görevlendirme, teknik doküman, teklifler, piyasa fiyat araştırması ve seçilen teklif bulunur. İşin niteliğine göre sözleşme, yer teslimi, hakediş, SGK belgeleri, kabul tutanağı, fatura ve ödeme emri eklenir.
Dosya kapatılırken iş adı, tarih, miktar ve bedeller çapraz kontrol edilir. Aynı işe ilişkin farklı belgelerde değişik tanım kullanılması denetimi zorlaştırır. MDT 360 kalem, teklif, komisyon ve belge bilgilerinin birlikte izlenmesine yardımcı olabilir; teknik sınıflandırma ve mevzuata uygunluk idarenin sorumluluğundadır.
- İşi doğru sınıflandırın
- İşin bütününü güncel 22/d limitiyle karşılaştırın
- Keşif, metraj ve şartnameyi tekliften önce tamamlayın
- Bütün firmalara aynı bilgiyi verin
- Sözleşme, SGK ve iş güvenliğini değerlendirin
- Gerçekleşen imalatı ölçerek kabul edin
- Ödeme belgelerini teknik dosyayla eşleştirin
Sık sorulan sorular
22/d ile yapım işi yapılabilir mi?
İhtiyacın 22’nci maddedeki koşulları karşılaması ve güncel parasal limit ile diğer kontrollerin sağlanması halinde yapım işi doğrudan teminle karşılanabilir.
Doğrudan temin yapım işinde sözleşme gerekir mi?
Süre, saha teslimi, garanti ve teknik sorumluluk nedeniyle sözleşme çoğu yapım işinde güçlü bir kontrol aracıdır. Somut iş ayrıca değerlendirilmelidir.
Yapım işi parçalara ayrılabilir mi?
İhale usulüyle karşılanması gereken bütün bir ihtiyaç, parasal limitin altında kalmak amacıyla kısımlara ayrılamaz.
Doğrudan temin yapım işinde SGK belgesi gerekir mi?
Gereklilik işin yürütülüşüne ve güncel SGK düzenlemelerine göre değişebilir. İşyeri tescili, asgari işçilik ve ilişiksizlik yönünden teyit yapılmalıdır.
Resmî kaynaklar ve güncellik
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşlem tarihinde yürürlükte olan mevzuat ve kurumunuzun yetkili birimlerinin değerlendirmesi esas alınmalıdır.
Bilgilerinizi düzenli dosyalara ve belgelere dönüştürün.
MDT 360 ile kalem, teklif, yaklaşık maliyet, komisyon ve belge süreçlerini tek çalışma alanında yönetin.